Sosyal Medya

Ekonomi

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

Ekleme Tarihi:

-

borsa istanbul

Altında bir süredir devameden aralıksız yükselişi takiben döviz rezervlerinin eridiği haberleri ve Euro-Dolar ikilisi karşısında Türk Lirası’nın büyük kayıp yaşaması sonrası Borsa, günü yüzde 5,26’lık düşüşle tamamladı.

Borsa İstanbul 100 (BIST) endeksi günü yüzde 5,25’lık düşüşle tamamladı.

Endeks, 57,40 puanlık azalışla 1.034,40 puanla kapanırken, toplam işlem hacmi 23,5 milyar lira oldu.

Gün sonunda bankacılık endeksi yüzde 4,98, holding endeksi de 6,07 değer kaybetti.

borsa istanbul 2

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

Ünlü ekonomi profesörü Korkut Boratav’ın, ekonomik göstergelerin gideceği noktayı açıkladığı 1 Ağustos tarihli yazısı ise şöyle:

Saray iktidarı, Mayıs’tan bu yana korona salgınının yarattığı ekonomik çöküntüyü aşmaya çalışıyor.

Önce, “kapanma” aşamasına hızla son verildi. Mayıs’ta para/maliye politikaları iç talep hareketlerine ivme kazandırdı. Karşılığında Türkiye’nin kronik sorunu “hortladı”; dış açık tırmandı. Nisan sonunda dolar 7 TL eşiğine ulaştı. Financial Times  teşhis koydu: “Türk lirası mükemmel bir fırtınaya girdi” (7 Mayıs 2020).

Türkiye’de kriz algılaması dolar fiyatına bağlıdır. Çıkmaz ortadadır: Kredilerin, bütçe açığının genişlemesi sürdürülmeli; ama kriz algılanması önlenmelidir.

Dış finansman zamana yayılabilir; ama algılama günlük döviz kurlarına bağlıdır. Bu yüzden iç talep pompalanırken döviz kurlarında istikrarı sağlayacak yöntemler keşfedilmeli; uygulanmalıdır.

Hedefe ulaşıldı; ama, sadece iki aylık bir süre için… “Kriz algılaması” bir süre ertelendi. Aşamaları gözden geçirelim.

kamu maliyesi

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

KREDİ TAMAM AMA YA KAMUSAL HARCAMALAR?

Kapitalizmin krizlerinde  sermaye, genişletici para politikalarını tercih eder. Düşük faizler ve parasal genişleme, önce finans kapitali, giderek şirketleri destekler. Vergi indirimleri yerine kamu harcamalarına dayanan maliye politikaları ise emek-yanlısıdır. Üstelik “çoğaltan” yoluyla talep genişletici etkisi daha yüksektir.

AKP iktidarının sınıfsal kimliği, korona bunalımı sonrasında da doğrulandı. Para politikalarına öncelik verildi. Haziran’a kadar her ay indirilen politika faizi bugünkü enflasyonun dört puan altındadır.

Kamu bankaları kredi genişletmeye zorlandı. BDDK, özel bankalar için de kredileri artırıcı direktifler çıkardı. Kredi/mevduat  arasında belli bir asgari oran (“aktif rasyosu”) sağlanmadığı takdirde yaptırımlar söz konusudur. Vadesi 2020’de dolacak kredi ödemelerinin ertelenme taleplerinin karşılanması; bunlar için “uygun” faizlerin uygulanması istendi. Kredi kartları için de “kolaylıklar” telkin edilmektedir.

Bir yıl içinde ticari kredi faizleri çarpıcı boyutta (%23,6 → %8,2) düştü. Taşıt, konut ve tüketici faizlerinin 17 Temmuz ortalaması %10,7’dir; yani 12 aylık enflasyonun (%12,6’nın) altındadır (Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 24 Temmuz, s.62).

Kredi faizlerini gözleyen eski FED uzmanlarından Erkin Şahinöz vatandaşlara tavsiyede bulunmuş: “Bir daha böyle faiz bulmak kolay değil; çekebildiğiniz kadar, hatta ihtiyacınız olmayan krediyi çekin; bunların birazını da mevduatta tutun” (Cumhuriyet, 17 Temmuz).

Maliye politikaları da genişleyici doğrultudadır. 2020 için hedeflenen bütçe açığının yüzde 79’u (109,5 milyar TL) ilk altı ayda gerçekleşti. Oğuz Oyan, salgın ortamında bu boyutta bir bütçe açığının yüksek olmadığını; tam aksine yetersiz olduğunu vurguladı (Sol Portal, 21 Temmuz).

Zira, salgın sonrasında oluşan bütçe açığının bileşimi sorunludur.  Sağlık sistemine ve istihdam, gelir kaybına uğrayan emekçilere yapılan ek harcamaların payı bakımından Türkiye G20 ülkelerinde son sıradadır. Bütçeden bankalara, şirketlere dönük teşvik, garanti, kredi türü aktarımlar öne çıkmıştır.

dış açık

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

İÇ TALEP DIŞARI AÇIKTAN ÖTÜRÜ VAR OLAMIYOR

Salgın, ekonomiyi Mart’ta etkilemeye başladı; ilk üç ayda küçülmeye yol açmadı: TÜİK’e göre GSYH, Ocak-Mart 2020’de bir önceki yıla göre yüzde 4,5 artmıştır. İkinci üç ayda sert bir daralma öngörülüyor. IMF öngörüsüne göre Türkiye ekonomisi 2020’de yüzde 5 küçülecektir. 2017 sonrasında üst üste üç kriz/küçülme yılı, iktidar açısından siyasal bir karabasandır; önlenmelidir.

Ne var ki, kamçılanan iç talep, ekonominin kronik hastalığı olan dış açık engeline çarpacaktır. Cari işlem açığı, dış finansman sorunları Temmuz’a kadar ağırlaşacaktır.

Öncelikle yabancı sermaye “eksi” seyretmeye başladı; Ocak-Mayıs 2020’de -9,8 milyar dolarlık hareket (“net çıkış”) gerçekleşti. Aynı toplam, 12 ay öncesinde +14,6 milyar dolardı.

Dahası da var: Geçen yıl dış finansman yükünü hafifleten cari işlem fazlası 2020’de tarihe karıştı; ilk beş ayda 16,7 milyar dolar dış açık verildi. Yıl sonuna kadar bu açığın daha da tırmanması kaçınılmaz görünüyor.

Mayıs verilerine göre sonraki on iki ayda vadesi gelen dış borç taksitleri son dört ayda artmış; 170 milyar dolar eşiğine ulaşmıştır. Uluslararası finans çevreleri, Türkiye’nin artan kırılganlığını yakından izliyor. Vadesi gelen dış borçların tümüyle yenilenmesi beklenemez. Cari işlem açıkları da eklenirse millî gelirin dörtte birine ulaşan bu dış finansman gereksinimi nasıl karşılanacak?

döviz kurları

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

DÖVİZ KURLARINI GEÇİCİ DE OLSA NASIL SABİT TUTTULAR?

Yukarıdaki soru yanıtsız kaldığı için Nisan’dan itibaren döviz fiyatları tırmandı. Döviz kurlarına yansıyan gerilimin  kronolojisine göz atalım.

Bank of International Settlements (BIS) Türkiye’de Ekim-Aralık 2019 ortalama dolar fiyatını 5,79 TL olarak hesaplamış. Salgınla birlikte dolar fiyatı hızla tırmandı; Nisan sonunda 7 TL eşiğine ulaştı.

Uluslararası finans çevrelerinin Türkiye’ye ilişkin o tarihli bir yorumunu aktarıyorum: “7 TL’ye her yaklaştığında dolar satışları dalgası başlıyor; rezervler eriyor; bu fiyat aşağı itiliyor. Ekonomik ve finansal mantığa karşı açılan bu savaş ilginçtir.” (FT, 30 Nisan 2020).

Dolar kurunun aylık ortalaması Mayıs’a kadar yükseldi. Haziran’da dolar fiyatı biraz aşağı çekildi; sonra istikrar buldu. Mayıs, Haziran ve Temmuz’un ilk dört haftasında ortalama dolar fiyatları (TL olarak) şöyledir: 6,93 → 6,83 →6,85…

Tuhaf bir durum var: Yukarıda sıraladığım dış kırılganlıklar ağırlaşırken döviz kuru istikrar kazanmıştır. Finans uzmanlarının ifadesiyle “ekonomik ve finansal mantığa karşı açılan savaş” kazanılmış görülmektedir. Hangi yöntemlerle?

Bu “yöntemler”, “sermaye hareketlerinde denetim” başlığı altında toplanır. Açıkça ilan edilmez; zira, bu doğrultuda ileriye gidilirse ülke, uluslararası sermaye hareketleri bakımından fiilen “yasaklı” bir kategoriye taşınır. Dış borçların ödenememesi gündeme gelir.

İktidar, adını koymadan bu doğrultuda adımlar atmıştır. Bir kriz algılaması yaygınlaşmadan döviz fiyatlarını frenlemeye çabalamaktadır.

özkaynaklar

Döviz uçtu, borsa düşüşte! Ekonomik göstergeler ne diyor?

Barış Soydan bu yöntemlerin adını açıkça koymuş: “Türkiye sermaye kontrollerine başladı bile: Bankaların yurt dışıyla swap işlemlerinin öz kaynaklarının yüzde 0.5’i ile sınırlandırılması; yurt dışına TL vermelerinin önlenmesi; uluslararası bankalara TL’de işlem yasağı getirilmesi; 100 bin dolar alanların bir gün beklemek zorunda kalması; ihracatçıların kazandıkları dövizi 6 ay içinde Türkiye’ye getirme mecburiyeti sermaye kontrolü değilse nedir?” (T24, 20 Mayıs).

Bu yöntemlere, (dış finans çevrelerinin de yakından izlediği) TCMB ile kamu bankaları arasındaki TL/dolar swap işlemlerini ekleyelim; kamu bankalarının, hatta Hazine’nin net rezervlerinin eksiye indiği tespiti ile birleştirelim (Kerim Rota, Para Analiz, 23 Mayıs). Gözlenecek ki, Türkiye ekonomisinde net döviz pozisyonu “artı” olan iki “sektör” kalmıştır: Özel bankalar ve  döviz mevduatı tutan hane halkları…

Bu iki sektörde de “dolarlaşmaya” son verilirse, sermaye hareketlerinin kontrolü tamamlanır; döviz fiyatları da hedeflenebilir. Yüzyılın başında bu işi Arjantin becerdi; sermaye hareketlerinin kontrolü ile büyümeyi bağdaştırdı. Ama emekçilerin sürüklediği sert bir sınıf mücadelesi sonunda…

Son adımları atmak, finans kapitale, sonuçlarını göze alarak meydan okumaktır. Yarım-yamalak yöntemlerle “zaman kazanma” peşinde olan Saray’ın sınıfsal kimliğine aykırıdır. Döviz fiyatlarını frenleme çabası, bu yazı kaleme alınırken dahi ($1=6,99 TL) yenilgiye uğramış gibidir.

Saray ise, herhalde, Financial Times editörlerinin 30 Temmuz tarihli tavsiyelerine uyup “ekonominin çekim gücüne direnmekten” vazgeçecektir. Yani sermaye hareketlerini denetlemeye son verecek; dolar fiyatını büyük ölçüde piyasaya teslim edecektir.

 

Ekonomi

CHP: Emekli Maaşları En Az Asgari Ücret Zammı Kadar Arttırılmalı

CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba Emekli maaşlarına zam yapılması için kanun teklifini Meclis’e sundu. En az Asgari Ücrete yapılan zam kadar olmasını istedi.

Yayımlandı:

on

Meclis Konuşmazı

CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba Emekli maaşlarına zam yapılması için kanun teklifini Meclis’e sundu. En az Asgari Ücrete yapılan zam kadar olmasını istedi.

Veli Ağbaba emeklilere yapılacak zammın en az asgari ücrete yapılan oranlarda olmasını talep etti. Elektrik, doalgaz, kira ödemeleriyle boğuşan emeklilerin virüsten ölmezse açlıktan ölecekler dedi.

Emeklilerin hemen hepsi yoksulluk seviyesinin de altında olduğunu ifade eden Veli Ağbaba, ”Bakalım ne kadar zam yapacaklar, emekli enflasyonun altında ezildi. Emekli aylıkları eridi” dedi.

Meclise teklifi sunan Ağbaba “Asgari ücret alan çalışanlar yaşam savaşı verirken, emeklilerin hemen hepsi yoksulluk seviyesinin altında yaşamını sürdürmektedir. Bu gidişle virüsten ölmeyen emekliler de açlıktan ölecek” dedi.
Koronavirüs’ün en çok etkilendiği kesim emekliler ve yaşlı insanlar olduğunu ifade ederek şunları söyledi:

“Bir yandan Covid-19 yüksek risk grubunda olmaları, bir yandan da düşük gelirleri nedeniyle en kırılgan toplumsal gruplardan birini emekliler oluşturmaktadır. Hastalığa yakalanmamak için dengeli beslenmeleri gereken belli yaş grubundaki insanlar, gelir düşüklüğü nedeniyle dengeli beslenmeyi bırakın açlıkla mücadele edecek durumdadır. Evden çıkmayın denilen yaşlıların bu gidişle evden sadece ölüsü çıkacak.”

Veli Ağbaba: Emekli Maaşlarına En az Asgari Ücret kadar Zam oranında olmalı

‘PİNPON TOPU İLE HESAPLAYIP HEPİMİZLE DALGA GEÇİYORLAR’

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) son 1 yıl içerisinde gıdadaki artışı aktaran Ağbaba, “Madde sepetine göre mercimeğin fiyatı yüzde 59, yumurtanın fiyatı yüzde 76, ayçiçek yağının fiyatı yüzde 34, kuru fasulyenin fiyatı yüzde 35, makarnanın fiyatında yüzde 19 artmış. Gıda fiyatları böyle artarken enflasyonu pinpon topundan hesaplıyorlar. Hepimizle dalga geçiyorlar” diye konuştu.

DUL, YETİM MAAŞLARI DA ARTIRILMALI

Temelden bir sosyal güvenlik reformu yapılması gerektiğini söyleyen Ağbaba, acil bir önlem olarak en düşük emekli aylığının asgari ücret seviyesine yükseltilmesinin gerektiğini vurguladı.

Ağbaba teklifinde, emekli aylıklarına göre hesaplanan dul ve yetim haksahibi aylıklarının da bu oranda artırılmasını öngörürken, salgın sürecinde emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntılara çare olabileceğini ifade etti.

Okumaya Devam Et

Ekonomi

Yeni Yıla Yeni Zamlarla Girildi. Elektrik Yüzde 6 Doğalgaz Yüzde 1

Koronavirüs ve ekonomik sıkıntılarla yeni yıla borçlu ve yoksun şekilde giren vatandaş, zamlarla gözlerini açtı. 2021 yılında zam yağmuru başladı. 

Yayımlandı:

on

Elektrik Zammı

2021 yılına borçlu ve yoksul giren vatandaş, yılın ilk saatinde zamlara uyandı. Elektrik yüzde 6 Doğalgaz ise yüzde 1 zamlandı. Köprülerde bu oran yüzde 25 oldu.

Koronavirüs ve ekonomik sıkıntılarla yeni yıla borçlu ve yoksun şekilde giren vatandaş, zamlarla gözlerini açtı. 2021 yılında zam yağmuru başladı. 

Emlak vergisi ve vergilerde artan zam oranları ile yeni yılın tadı daha başlamadan kaçtı. Her yıl geleneksel bir hal alan zam furyası bu sefer borçlu ve yoksul vatandaşın daha da zor zamanlar geçireceği aşikar.

MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ YÜZDE 9.11 ZAM OLDU

Araçları olan vatandaşlar açısından uygulanacak zam oranı yüzde 9.11 civarında artış yapıldı.

1-3 yaş aralığında olan otomobillerin  silindir hacmi 1300 cc ve aşağısında olanlar için 964 liradan 1051 liraya 1301 – 1600 cc arasında olan otomobiller için MTV, 1678 liradan 1830 liraya,

1601 – 1800 cc arasında olanlar için 2 bin 964 liradan 3 bin 234 liraya,

1801 – 2000 cc arasında olanlar için 4 bin 670 liradan 5 bin 95 liraya 

2001 – 2500 cc arasında olanlar için ise 7 bin 3 liradan 7 bin 640 liraya yükseldi.

ENERJİ’DE YÜZDE 14 ZAM YAPILDI

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 2021’de elektrik ve doğalgazda uygulanacak hizmet bedellerini açıkladı. Kesme-bağlama hizmetlerinde indirim yapan EPDK, diğer tüm hizmetlerde yaklaşık yüzde 14 zam yaptı.

ELEKTRİK VE DOĞALGAZA ZAM

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun (EPDK) yeni tarifesi Resmi Gazete’de yayımlandı. Elektrik tarifelerinde mesken, sanayi ve ticarethane abone grupları için vergi ve fonlar dahil ortalama yüzde 6 artışa gidildi.

Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), ocak ayına ilişkin tarife tablosunu internet sitesinde yayımlandı.

Buna göre, BOTAŞ’ın konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine uyguladığı satış fiyatı, aralıkta geçerli olan tarifeye göre yüzde 1 artışla 1000 metreküp doğal gaz için 1264 lira, ticarethane, sanayi ve elektrik üretim santralleri için ise 1414 lira olarak belirlendi.

EMLAK VERGİSİ’NE YÜZDE 4.55

Bina, arazi ve arsalar için her yıl ödenmek zorunda olan emlak vergisi için 2021’de geçerli olacak zam oranı 4.55 artış uygulanacak.

CEP TELEFONU ABONELİĞİ İLK TESİSİNE YÜZDE 9.11

Mobil telefon aboneliğinin ilk tesisinde alınan maktu vergi tutarı yeniden değerleme oranı (yüzde 9.11) nispetinde artırıldı. Bu kapsamda tahsil edilen maktu vergi tutarı 2021 yılı için 86 TL olarak belirlendi.

1 YILLIK PASAPORT 332 TL, EHLİYET HARCI 820 TL

2020’de 751,70 lira olan B sınıfı ehliyet harcı 2021 yılında 820,10 liraya çıktı. A sınıfı ehliyet harçları ise 249,30 liradan 272 liraya yükseldi.

Yeni yılda pasaport ve ehliyet dahil bazı vergi ve harç tutarlarında, yüzde 9,11 zam yapıldı. Yapılan yeni zamlara göre pasaport harçları da 1 Ocak’tan itibaren şu şekilde belirlendi:

Süresi 6 ay olanlar için 227,20 lira,
1 yıl olanlar için 332,10 lira,
2 yıl olanlar için 542,20 lira,
3 yıl olanlar için 770,20 lira
3 yıldan fazla süreli olanlar için 1085,40 lira.

MAHKEMEYE BAŞVURU HARCI 27.20 TL’DEN BAŞLAYACAK

Gelecek yıl mahkemeye başvurma harçları 27,20 liradan, icraya başvurma harçları 59,30 liradan başlayacak. İflasın açılması veya konkordato isteğiyle masaya katılma harcı 97,70 lira olacak.

Okumaya Devam Et

Ekonomi

1 Ocak 2021 gram, çeyrek, tam altın fiyatları!

Altında fiyatlarda yılın ilk haftasında büyük değer kaybı dengelendi. Altın anlık olarak 452 TL’ye yakın seyrediyor. İşte gram, çeyrek, yarım, tam altın fiyatları!

Yayımlandı:

on

1 ocak altın 1

Bugün 1 Ocak Cuma gününde altın ne kadar oldu? Bugün gram, çeyrek, tam altın fiyatları belli oldu. Altında milyonlarca küçük ve orta yatırımcı 1 Ocak Cuma piyasalarda altının ne kadar olduğunu merak ediyor.

Altında fiyatlarda yılın ilk haftasında büyük değer kaybı dengelendi. Altın anlık olarak 452 TL’ye yakın seyrediyor. İşte gram, çeyrek, yarım, tam altın fiyatları!

Son dönemin güvenilir yatırım araçlarından olduğu düşünülen altının Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın istifası, Joe Biden’ın başkan seçilmesi, Merkez Bankası’nda yapılan değişiklikler ve BDDK’nın SWAP hamlesi sonrası nereye evrileceği merak konusuydu.

Öte yandan geçtiğimiz hafta alınan faiz arttırımı kararı ile altın ve döviz fiyatlarında ani düşüş görülmüştü.

Altın fiyatları düşermi çıkarmı yükselirmi artarmı 2021?

ALTIN FİYATLARI BUGÜN NE DURUMDA 1 OCAK 2021?

Büyük ve küçük ölçekli yatırımcıların gündem maddesi olan altının çizdiği grafikte bugün de 452 TL’nin üzerinde işlem görmeye başladı. Altında gerileme ve değer kaybı sürüyor. Geçtiğimiz haftalardaki düşüşü toparlaması zor görünüyor. Bu eğilimde hızla değişiklik yaşanabilir. Gram altında tarihi günler yaşanıyor.

ALTIN YÜKSELİR Mİ SON DAKİKA! 1 OCAK 2021 UZMAN YORUMU!

Uzmanlar bu dönemde altına yatırım yapılmasını riskli bularak Türkiye’deki ve dünyadaki siyasal ve ekonomik gelişmelerin büyük dengesizliklere gebe olduğu hatırlatıyorlar. Birçok uzman ise kısa vadede riskli görülen altın fiyatları uzun vadede kar sağlayacağını iddia ediyor.

1 ocak altın 2

Bugün 1 Ocak Cuma gününde altın ne kadar oldu?

ATA ALTIN FİYATI

Alış: 3.026,70

Satış: 3.052,00

CUMHURİYET ALTIN FİYATI

Alış: 3.004,00

Satış: 3.049,00

GRAM ALTIN FİYATI

Alış: 452,85

Satış: 452,98

YARIM ALTIN FİYATI

Alış: 1.473,70

Satış: 1.496,30

ÇEYREK ALTIN FİYATI

Alış: 736,80

Satış: 750,40

TAM ALTIN FİYATI

Alış: 2.898,12

Satış: 2.957,40

22 AYAR BİLEZİK FİYATI

Alış: 410,36

Satış: 426,23

Okumaya Devam Et

GÜNCEL HABERLER